5 einfaldar leiðir til að auðvelda skiptistundir í leikskólanum
Hvort sem það er að færa hópinn úr frjálsum leik yfir í frágang, fara úr fataklefanum út í garð eða safna börnunum saman í samverustund, geta skiptingar dagsins í leikskólanum stundum reynt mikið á þolinmæði og skipulag. Börn á leikskólaaldri eru þroskalega séð einfaldlega ekki hönnuð fyrir snöggar og óvæntar breytingar. Með réttum kennslufræðilegum verkfærum og skýrum ramma þurfa þessi augnablik hins vegar ekki að skapa óróa eða mótspyrnu hjá barnahópnum. Hér eru fimm árangursríkar aðferðir sem auðvelda skiptistundir á leikskólanum og styðja við allt starfið.
Af hverju eru skiptingar svona erfiðar fyrir ung börn?
Að skilja þroska heilans er lykillinn að friðsælum skiptistundum í leikskólanum. Leikskólabörn eru enn að byggja upp stýrifærni (e. executive function). [1] Þessir eiginleikar fela í sér vinnsluminni, sjálfsstjórn (hömlun) og sveigjanleika í hugsun (e. cognitive flexibility), en hann felst í getu heilans til að skipta um gír og aðlagast breyttum aðstæðum.[1][3]
Í leikskólastarfi upplifum við oft að börnin:
- Lifa sig alveg inn í leikinn og eiga erfitt með að slíta sig frá honum fyrirvaralaust.
- Hafa óþroskaða tímaskynjun þar sem hugtök eins og „bráðum“ eða „eftir smá stund“ eru óljós.
- Eru enn að læra tilfinningastjórnun og geta upplifað vitsmunalegt álag (e. cognitive load) eða öryggisleysi við óvæntar breytingar. [3]
2. Sjónræn merki og myndaskipulag
Af hverju það virkar:
Börn á leikskólaaldri skilja og meðtaka miklu meira í gegnum myndir og sjónræn merki heldur en talað orð. [3] Að hafa sýnilegt dagskipulag með myndum á veggnum í leikskólastofunni gerir mikinn gæfumun. [3]
- Minnkar vitsmunalegt álag: Börnin þurfa ekki að geyma allar munnlegar leiðbeiningar í vinnsluminni sínu heldur geta þau séð rétta röð athafna fyrir sér á myndunum.[3]
- Eyðir óvissu um hvað tekur við (t.d. valstund, matartími, útivera) sem dregur úr spurningum og óróa hjá hópnum.[3]
- Eflir sjálfstæði og auðveldar börnum að fylgja dagskránni án þess að treysta stöðugt á munnlegar áminningar kennara.[3]
3. Öryggistákn eða uppáhaldshlutur
Í krefjandi skiptingum, eins og við kveðjustundir á morgnana þegar börnin koma í leikskólann eða þegar farið er á milli ólíkra svæða í húsinu, getur reynst vel að leyfa börnum að halda á eða taka með sér uppáhaldshlut eða öryggistákn.[4]
Af hverju það virkar:
4. Valmöguleikar innan ramma
- „Ætlum við að læðast eins og mýs eða hoppa eins og froskar út í fataklefa?“
- „Viltu taka til í teiknihorninu eða í kubbahorninu?“
- „Viltu ná í skóna þína sjálfur eða á ég að hjálpa þér?“
Af hverju það virkar:
Ráð: Ef barn eða lítill hópur neitar að velja getur kennarinn tekið ákvörðunina af ró og fylgt henni eftir af festu.
5. Syngið ykkur í gegnum það
Söngvar, hrynjandi og hreyfileikir geta gert skiptistundir að skemmtilegri stund, hvort sem þið syngið saman þekkt lag eða búið til ykkar eigin texta.[1]
Af hverju það virkar:
Aukaráð: Ígrundun og samtal í samverustund
Notaðu rólegar stundir, til dæmis í samverustund eða á barnafundum, til að ræða um skiptingar.[1] Þú getur spurt hópinn: „Hvað hjálpar okkur þegar við þurfum að hætta að leika og taka til?“ eða „Hvernig getum við hjálpast að í fataklefanum?“.
Af hverju það virkar:
Af hverju þessi verkfæri virka
Með því að innleiða eina eða tvær af þessum áherslum í einu skapar þú leikskólaumhverfi þar sem skiptistundir verða ekki streituvaldur heldur eðlilegur, lærður og jákvæður hluti af öruggum degi barnahópsins.
Viltu auðveldari skiptistundir?
Prentanleg sjónræn rútínuspjöld sem auðvelda skiptistundir, auka sjálfstæði og skapa ró á heimilinu. Skýrar, hlýlegar teikningar og einfaldur texti sem hjálpa barninu að sjá hvað tekur við.
Verð:
Heimildir
- Center on the Developing Child at Harvard University. (2014). Enhancing and Practicing Executive Function Skills with Children from Infancy to Adolescence. Center on the Developing Child at Harvard University. https://developingchild.harvard.edu
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_0
- Quileste, R. M., Ferrarez, L. A. M. S., & Abao, A. F. C. (2025). Improving kindergarten transitions with visible routines: An action research study using reflective practice. IOER International Multidisciplinary Research Journal, 7(2), 10–20. https://doi.org/10.54476/ioer-imrj/528198
- Winnicott, D. W. (1989). Transitional objects and transitional phenomena. Í Playing and reality (bls. 1–25). Routledge. http://web-facstaff.sas.upenn.edu/~cavitch/pdf-library/Winnicott%20Transitional.pdf
